Một buổi thờ phượng Tin Lành thường khiến người mới chú ý đến tiếng hát chung, lời cầu nguyện và bài giảng Kinh Thánh. Cách bài trí nhà thờ có thể giản dị hơn hình dung của họ về một không gian tôn giáo. Nhưng từ sự giản dị bên ngoài không thể suy ra rằng đời sống đức tin bên trong chỉ gồm vài lời khuyên sống tốt.
Tin Lành là tên thường dùng cho các truyền thống Protestant trong Kitô giáo, gắn với phong trào Cải chánh ở châu Âu từ thế kỷ XVI. Trung tâm đức tin là Đức Chúa Giê-xu Christ; Kinh Thánh giữ vai trò nền tảng trong việc học đạo và đời sống hội thánh. Để hiểu rõ hơn, cần xem các niềm tin ấy được nối với việc thờ phượng và những lựa chọn hằng ngày như thế nào.
Từ phong trào Cải chánh đến các hệ phái
Lịch sử Cải chánh thường được nhắc cùng Martin Luther và mốc 1517 tại Đức. Những tranh luận lúc đó liên quan đến giáo lý, thẩm quyền và việc cải tổ đời sống Giáo hội. Qua thời gian, phong trào phát triển theo nhiều hướng, hình thành những truyền thống và tổ chức khác nhau. Bài viết lịch sử trên website Hội Thánh Tin Lành Việt Nam giới thiệu bối cảnh này. 1
Điều đó giải thích vì sao không có một mô hình tổ chức duy nhất giống hệt nhau cho toàn bộ Tin Lành. Người đọc có thể gặp tên Trưởng Lão, Báp-tít, Giám Lý hoặc những tên hệ phái khác. Chúng không chỉ là tên của các nhà thờ ở những địa phương khác nhau, mà còn liên hệ đến lịch sử và cách hiểu giáo lý.
Ở Việt Nam, khi giới thiệu một cộng đồng, cần dùng đúng tên họ công bố. “Hội Thánh Tin Lành Việt Nam” là tên tổ chức cụ thể; không nên mặc định tên ấy bao quát mọi hội thánh có tín đồ Tin Lành trên lãnh thổ Việt Nam.
Kinh Thánh là nền tảng đức tin như thế nào?
Kinh Thánh gồm các sách Cựu Ước và Tân Ước. Trong đời sống Tin Lành, việc đọc, học và giảng Kinh Thánh giữ vị trí nổi bật. Tín lý của Giáo hội Tin Lành Trưởng Lão Liên Hiệp Việt Nam, chẳng hạn, khẳng định vai trò chuẩn mực của Kinh Thánh đối với niềm tin và đời sống. 2
Vì vậy, bài giảng trong một buổi thờ phượng không chỉ là phần nói chuyện về một đề tài xã hội. Nó thường bắt đầu từ một phân đoạn Kinh Thánh, giải thích nội dung và liên hệ với đời sống người nghe. Người tín hữu cũng được khuyến khích học ngoài giờ nhóm chung, trong gia đình hoặc những nhóm học Kinh Thánh.
Người mới đọc có thể thấy khó ở tên sách, bối cảnh cổ xưa và những cách diễn đạt khác tiếng Việt thường ngày. Điều hữu ích là đọc từng đoạn có liên hệ, biết mình đang dùng bản dịch nào và hỏi người hướng dẫn về những điều chưa rõ. Chỉ tách một câu khỏi đoạn văn rồi dùng nó để giải thích mọi hoàn cảnh rất dễ làm sai ý của tác phẩm.
Ân điển và đức tin: sự cứu rỗi không phải phần thưởng mua bằng việc lành
Trong cách trình bày Tin Lành, sự cứu rỗi gắn với ân điển của Đức Chúa Trời và đức tin nơi Đức Chúa Giê-xu Christ. Đoạn Ê-phê-sô 2:8–10 nói rõ sự cứu rỗi là tặng phẩm, không phải thành tích để con người tự khoe mình, đồng thời nói đến đời sống làm việc lành. 3
Điểm này giúp tránh hai cách hiểu trái nhau. Một là nghĩ con người có thể tích đủ việc tốt để buộc Thiên Chúa ban ơn. Hai là nghĩ đã nói mình có đức tin thì không còn cần quan tâm cách sống. Trong đoạn Kinh Thánh được dẫn, ân điển và việc lành không bị đặt thành hai phía loại trừ nhau: việc lành không phải giá mua sự cứu rỗi, nhưng đời sống của người tin không vì thế trở nên vô trách nhiệm.
Với người ngoài đạo, điều này có thể khác cách quen nói về việc “làm công đức để được phước”. Không nên thay một hệ thuật ngữ vào hệ kia chỉ vì đều có hành động giúp người. Muốn hiểu một niềm tin, cần giữ lại ý nghĩa mà chính người tín hữu đặt vào hành động của họ.
“Tin Chúa” có phải chỉ là tin có một đấng quyền năng?
Đức tin Cơ Đốc không chỉ dừng ở việc công nhận một đấng thiêng liêng tồn tại. Nó liên quan đến việc đặt lòng tin nơi Đức Chúa Giê-xu Christ, nhìn nhận nhu cầu được cứu rỗi và muốn sống theo lời dạy của Ngài. Kênh Hội Thánh Tin Lành Việt Nam giới thiệu mục tiêu gây dựng đức tin trong Ba Ngôi Đức Chúa Trời. 4
Cách hiểu ấy cũng giúp giải thích vì sao cảm giác dễ chịu khi đến nhà thờ chưa phải toàn bộ nội dung của việc tin. Một buổi nhóm có thể đem lại sự an ủi, nhưng đời sống đức tin còn đi vào những điều khó: sửa sai, tha thứ, giữ sự thành thật và chịu trách nhiệm về cách mình đối xử với người khác.
Báp-têm mang ý nghĩa gì?
Báp-têm là một nghi thức quan trọng trong đời sống hội thánh. Trong những nguồn Tin Lành được dùng ở đây, việc nhận Báp-têm gắn với đức tin được tuyên xưng và sự chuẩn bị về giáo lý; không chỉ là một hoạt động tắm rửa tượng trưng mà ai đến cũng tham gia tùy ý.
Hướng dẫn của Tin Lành miền Bắc nêu việc học giáo lý, sự xác nhận của hội thánh và cách cử hành. 5 Những chi tiết cụ thể cần hỏi tại cộng đồng người quan tâm đang tìm hiểu, bởi các hệ phái có thể khác nhau về người nhận và hình thức thực hành.
Điều quan trọng đối với người mới là phân biệt đến dự một buổi thờ phượng với việc chính thức nhận một nghi thức. Họ có thể có thời gian tìm hiểu và đặt câu hỏi trước khi lựa chọn, không cần làm theo người khác chỉ vì chưa biết nên đứng ở đâu hoặc tham gia thế nào.
Tiệc Thánh có ý nghĩa gì?
Tiệc Thánh gắn với việc tưởng nhớ sự chết của Đức Chúa Giê-xu Christ và đời sống hiệp thông của hội thánh. Những cách giải thích thần học và quy định tham dự có thể khác nhau. Nguồn của Chi hội Sài Gòn giải thích điều kiện dự Tiệc Thánh trong Hội Thánh Tin Lành Việt Nam; không nên lấy một quy định địa phương hoặc tổ chức làm quy tắc cho mọi hệ phái. 6
Khách mới đến có thể thấy bánh và chén được chuyền hoặc phân phát rồi nghĩ đó là một phần tiếp đãi. Hiểu ý nghĩa tôn giáo giúp tránh nhầm lẫn ấy. Nếu chưa rõ mình có nên tham dự không, có thể hỏi người hướng dẫn; sự thận trọng đó thể hiện tôn trọng cộng đồng.
Một buổi thờ phượng và đời sống ngoài nhà thờ
Tùy hội thánh, chương trình có thể gồm hát thánh ca, cầu nguyện, đọc Kinh Thánh, nghe giảng và những phần sinh hoạt khác. Mỗi phần có mục đích trong việc thờ phượng và gây dựng đức tin, không chỉ để lấp thời gian trước bài giảng chính.
Tuy vậy, đời sống tín hữu không được gói lại trong giờ nhóm. Đoạn Ma-thi-ơ 22:37–40 nói đến việc kính mến Thiên Chúa và yêu người lân cận. 7 Điều này đặt những quan hệ thường ngày vào trong trách nhiệm của người có đức tin: gia đình, công việc, cách đối xử với người yếu thế và cả người không cùng niềm tin.
Một người có thể dự nhóm đều đặn nhưng vẫn có những điều cần sửa trong cách sống. Nhận ra khoảng cách ấy không có nghĩa mọi lời dạy đều vô giá trị; nó cho thấy việc học và thực hành không kết thúc sau một lần tuyên xưng.
Tin Lành và Công giáo nên được phân biệt thế nào?
Cả hai cùng nằm trong gia đình Kitô giáo và nói đến Đức Giêsu, Kinh Thánh, cầu nguyện, đời sống cộng đoàn. Nhưng sự gần gũi đó không làm những khác biệt về giáo lý, thẩm quyền, bí tích hoặc nghi thức biến mất.
Khi so sánh, nên bắt đầu từ một vấn đề rõ ràng và nguồn của từng cộng đồng. Chẳng hạn, muốn tìm hiểu Tiệc Thánh và Thánh Thể, cần đọc cách mỗi truyền thống giải thích, không chỉ so việc cả hai đều sử dụng bánh và chén. So sánh như vậy giúp hiểu khác biệt mà không biến bài giới thiệu thành cuộc tranh luận hơn thua.
Người mới quan tâm Tin Lành có thể bắt đầu bằng một sách Tin Mừng, một buổi thờ phượng dành cho khách và cuộc trao đổi với người hướng dẫn. Tìm hiểu một cách có thời gian thường đem lại sự rõ ràng hơn việc cố quyết định mình đã hiểu chỉ sau một ấn tượng ban đầu.
Tài liệu tham khảo
- Hội Thánh Tin Lành Việt Nam — 100 năm Tin Lành đến Việt Nam: Những bước chân đầu tiên
- Giáo hội Tin Lành Trưởng Lão Liên Hiệp Việt Nam — Tín lý
- Kinh Thánh — Ê-phê-sô 2:8–10, Bản Truyền Thống Hiệu Đính 2010
- Hội Thánh Tin Lành Việt Nam — Giới thiệu
- Tin Lành miền Bắc — Thánh lễ Báp-têm
- Chi hội Sài Gòn — Đi nhà thờ nhưng không dự Tiệc Thánh được không?
- Kinh Thánh — Ma-thi-ơ 22:37–40, Bản Truyền Thống Hiệu Đính 2010
Hotline